Ko ngā Pūrere Ārai Ngaru (SPD) e whakamahia ana hei tiaki i te tāutanga hiko, arā, te waeine kaihoko, ngā waea me ngā taputapu, mai i ngā ngaru hiko e mōhiotia ana ko ngā ngaohiko tere.
Ka taea e ngā pānga o te ngaru hiko te hua ake he pakaru tere, he kino rānei ki ngā taputapu ka kitea noa i roto i te wā roa. I te nuinga o te wā ka tāutahia ngā SPD ki roto i te waeine kaihoko hei tiaki i te tāutanga hiko, engari he momo SPD rerekē e wātea ana hei tiaki i te tāutanga mai i ētahi atu ratonga e haere mai ana, pērā i ngā raina waea me te pouaka whakaata taura. He mea nui kia mahara ko te tiaki i te tāutanga hiko anake, kaua i ngā ratonga kē atu, ka waiho pea he ara kē atu mō ngā ngaohiko whakawhiti ki te tāutanga.
E toru ngā momo Pūrere Ārai Ngaru:
- Momo 1 SPD kua tāutahia ki te pūtake, hei tauira, te papa tohatoha matua.
- Momo 2 SPD kua tāutahia ki ngā papa tohatoha-iti
- (Kei te wātea ngā SPD Momo 1 me te 2 whakakotahi, ā, he maha ngā wā ka tāutahia ki ngā waeine kaihoko).
- Momo 3 SPD kua tāutahia tata ki te kawenga kua tiakina. Me tāuta noa hei tāpiritanga ki te Momo 2 SPD.
Mēnā e hiahiatia ana he maha ngā taputapu hei tiaki i te tāutanga, me whakarite kia tika te mahi. Me whakaū te hototahitanga o ngā taonga i tukuna mai e ngā kaihanga rerekē, ko te kaiwhakauru me ngā kaihanga o ngā taputapu te mea pai hei tuku tohutohu mō tēnei.
He aha ngā ngaohiko tere whakawhiti?
Ko ngā ngaohiko tere e tautuhia ana ko ngā ngaru hiko poto e puta ana i te tukunga ohorere o te pūngao i rongoatia i mua, i puta mai rānei i ētahi atu tikanga. Ka taea e ngā ngaohiko tere te puta mai i te taiao, i te tangata rānei.
Me pēhea te puta o ngā ngaohiko tere?
Ka puta mai ngā whakawhiti hiko i hangaia e te tangata nā te whakawhiti o ngā motuka me ngā whakawhiti hiko, me ētahi momo rama. I mua, kāore tēnei i te raru i roto i ngā whakaurunga whare, engari i ēnei wā tata nei, kei te huri haere ngā whakaurunga me te taenga mai o ngā hangarau hou pēnei i te utu waka hiko, ngā papu wera pūtake hau/whenua me ngā mīhini horoi e whakahaeretia ana te tere, ā, kua nui ake te tūponotanga o ngā whakawhiti hiko i roto i ngā whakaurunga whare.
Ka puta ngā ngaohiko tauwhiro ā-taiao nā ngā whiunga uira ā-korekore, ko te mea pea ka puta mai i te whiunga tika a te uira ki tētahi raina hiko i runga ake i te waea, ki tētahi raina waea rānei i te taha tata, ka haere te ngaohiko tauwhiro i ngā raina, ka pā he kino nui ki te tāutanga hiko me ngā taputapu e pā ana.
Me tāuta rānei ngā SPD?
E ai ki te putanga o nāianei o ngā Ture Waea IET, BS 7671:2018, mēnā kāore he aromatawai mōrearea e whakahaerehia, me whakarato he parenga mō te ngaohiko tere ina ko ngā hua i puta mai i te ngaohiko tere ka taea:
- Ka hua ake he whara kino, he mate rānei o te tangata; rānei
- Ka hua ake he aukati i ngā ratonga tūmatanui, he kino rānei ki te taonga tuku iho;
- Ka hua ake he aukati i ngā mahi arumoni, ahumahi rānei;
- Ka pā ki te tini o ngā tāngata e noho tahi ana.
E pā ana tēnei ture ki ngā momo whare katoa tae atu ki ngā whare noho, ngā whare arumoni me ngā whare ahumahi.
I roto i te putanga o mua o ngā Ture Waea IET, BS 7671:2008+A3:2015, i kitea he rerekētanga mō ētahi whare noho kia kore e whakaurua ki ngā whakaritenga tiaki ngaru hiko, hei tauira, mēnā he taura kei raro i te whenua, engari kua tangohia tēnei, ā, he whakaritenga inaianei mō ngā momo whare katoa tae atu ki ngā whare noho takitahi. E pā ana tēnei ki ngā whare hou katoa me ngā whare e honoa ana te waea.
Ahakoa kāore ngā Ture Waea IET e titiro whakamuri ana, ina mahia ana te mahi i runga i tētahi ara iahiko o nāianei i roto i tētahi tāutanga kua hoahoatia, kua tāutahia hoki ki tētahi putanga o mua o ngā Ture Waea IET, he mea tika kia whakarite kia tutuki te ara iahiko kua whakarerekētia ki te putanga hou, ā, ka whai hua anake tēnei mēnā ka tāutahia ngā SPD hei tiaki i te tāutanga katoa.
Kei te ringa o te kaihoko te whakatau mō te hoko i ngā SPD, engari me whakarato ki a rātou he mōhiohio e ranea ana hei whakatau whai whakaaro mō te korenga o ngā SPD. Me whakatau i runga i ngā āhuatanga mōrearea haumaru, me te whai i te aromatawai utu o ngā SPD, e utu ana pea i raro i te rau pauna, ki te utu o te tāutanga hiko me ngā taputapu e hono ana ki a ia pērā i ngā rorohiko, ngā pouaka whakaata me ngā taputapu e tika ana, hei tauira, te kimi paoa me ngā mana whakahaere poiha.
Ka taea te tāuta i te parenga ngaru hiko ki roto i tētahi wāhanga kaihoko o nāianei mēnā he wāhi tika kei te wātea, ki te kore rānei he wāhi nui e wātea ana, ka taea te tāuta ki roto i tētahi wāhi o waho e tata ana ki te wāhanga kaihoko o nāianei.
He mea pai anō hoki kia tirohia e tō kamupene inihua nā te mea e kī ana ētahi kaupapa here me hipoki ngā taputapu ki te SPD, ki te kore e kore e utua mēnā ka puta he kereme.

Wā tuku: 22 o Ākuhata-2025
